Co to jest: Bilans jonowy jest ważnym narzędziem służącym do kontroli wiarygodności kompleksowej analizy laboratoryjnej i porównuje ładunek elektryczny zmierzonych głównych jonów w wodzie słodkiej. W tym celu dodatnio naładowane kationy, takie jak sód, magnez, wapń, potas, stront, lit, żelazo, mangan i glin, są zestawiane z ujemnie naładowanymi anionami, takimi jak chlorki, siarczany, bromki, fluorki, azotany, wodorowęglany i ortofosforany.
Wynik bliski 0 % oznacza zrównoważone proporcje. Wartości dodatnie mogą wskazywać na nadmiar kationów lub niedobór anionów, natomiast wartości ujemne mogą wskazywać na nadmiar anionów lub niedobór kationów. Odchylenia do ±5 % uznaje się za niebudzące zastrzeżeń, wartości pomiędzy ±5 a ±8 % występują już stosunkowo rzadko i powinny być przynajmniej obserwowane. Przesunięcia poza zakresem ±8 % wymagają dokładniejszego zbadania.

Problemy: Wyraźnie przesunięty bilans jonowy wskazuje, że zmierzone główne jony nie występują już we wzajemnych proporcjach zgodnych z oczekiwaniami. Możliwe przyczyny to wysokie obciążenie substancjami organicznymi, niezrównoważone dozowanie, niewłaściwe środki do podnoszenia twardości lub mineralizacji, wysokie dopływy składników odżywczych lub długotrwałe przesunięcia wynikające ze stosowanego systemu suplementacji. Na wynik mogą również wpływać nawozy, uzdatniacze wody, sole mineralne i inne dodatki oraz nie w pełni wykrywane składniki organiczne lub jonowe. W bilansie jonowym wody słodkiej dodatkowo uwzględnia się między innymi żelazo, mangan i glin jako kationy oraz zmierzony ortofosforan jako anion. Bilans jonowy ocenia więc chemię wody jako całość i sam w sobie nie pozwala jednoznacznie określić przyczyny.

Działania: Należy również sprawdzić dotychczasowy przebieg analiz, ilości dozowanych preparatów, wodę źródłową, środki do podnoszenia twardości i mineralizacji, nawozy oraz stosowany system suplementacji. Nieprawidłowego bilansu jonowego nie należy korygować poprzez przypadkowe dodawanie pojedynczych soli. Najważniejszym i najłagodniejszym środkiem zaradczym jest podmiana wody przy użyciu odpowiedniej, wysokiej jakości i zbilansowanej wody słodkiej, ponieważ usuwa ona nadmiar jonów i przywraca główne jony do bardziej wyrównanych proporcji. Jeśli odchylenie utrzymuje się pomimo regularnych podmian wody lub znajduje się poza zakresem ±8 %, konieczne jest ukierunkowane poszukiwanie przyczyny na podstawie poszczególnych wartości i ich zmian w czasie.